|
AKÜ NEDİR ?
Akü, enerjiyi kimyasal konumda depolayan elektro kimyasal bir cihazdır.Bir elektrik devresiyle bağlantı kurulduğunda, kimyasal enerji, elektrik
enerjisine dönüşür.
Bütün aküler yapısal olarak birbirine
benzer ve bir grup elektro kimyasal hücreden oluşur. Her hücre bir pozitif,
bir negatif elektrot ve bir ayıraçtan (seperatörden) oluşur.
Akü deşarj edilirken iki elektrotun
içinde bulunan farklı materyaller arasında elektro kimyasal bir değişim
meydana gelir.
Elektronlar pozitif ve negatif elektrotlar arasında hareket ederken bir dış devreyi
de faaliyete geçirir (Farlar, marş motoru vs.)
AKÜLER VE SOĞUK
Soğuk havalarda akülere neler olduğu konusunda bir çok yanlış kanı mevcuttur.
İnsanlar genellikle aküler düşük
ısılarda, soğuk havalarda kapasitelerini kaybetmezler diye düşünürler.
Ama bu genellikle yanlıştır, kaybederler. Hem de enerji sağlama yetenekleri
azalır.
Derece düştükçe aküdeki kimyasal reaksiyon yavaşlar. -10C°' den sonra her derece ısı
düşüşünde kimyasal reaksiyon süresi ikiye katlanır.
Bu yağın soğuk havadaki özelliğiyle kıyaslanabilir. Derece düştükçe yağ akışkanlığını gittikçe yitirir.
Kimyasal terminolojide kurşun plakaların içinde durduğu asit, kurşun plakalara doğru kurşun sülfat olmak için içindeki sülfiri harekete geçirir ve bu
hareket tekrarlanır, işte belirtilen bu hareket soğuk havalarda oldukça
yavaşlar.
Soğuk havada rezistans yükseldiğinden, aküden alınan akımın voltajı düşer.
AKÜLER ÜZERİNDE ISININ ETKİLERİ
Akünün gücü ısı ile temas halinde olduğu zaman azalır (aküler fonksiyonlarını
en iyi + 10C° ile +30C° arasında gösterirler)
Akünün gücünde aşırı ısıdan dolayı meydana gelen azalma, aküyü soğuk havada kullanmadan
anlaşılmaz. Bunun sebebi akünün yüksek ısıda kullanıldığında ortaya çıkan
aşınmadır. SORUN, kimyasal reaksiyonun yüksek
derecelerde daha hızlanmasıdır. Akü daha çabuk enerji üretir, bu da elektrotlardaki
aşınmanın artması demektir. Buna ilaveten gaz oranı yükselir. Su buharlaşır
ve aşınmayı daha da hızlandıran asit daha çok yoğunlaşır.
Isı sorunu, sadece aracın sıcak iklimde kullanılmasında ortaya çıkmaz. Eğer
akü bir ısı kaynağının yanına veya sıcak bir bölüme konulursa akünün ömrü
belirgin bir şekilde kısalır.
Bu sebepten ötürü, akü sıcak bir ortamda kullanılacağı zaman ısıdan korumak
için levhalar kullanılır.

|
Son on yılda üretilen
otomobillerin hemen hemen hepsinde
bakım gerektirmeyen aküler kullanılıyor.
Ancak uzmanlar bu tip akülerin bile
sık sık kontrol edilmesi gerektiğini
vurguluyor. Özellikle kış aylarında
arka cam – ayna rezistanslarının
çalışması, kalorifer ve silecek
gibi sistemlerin daha sık kullanılması
nedeniyle aküye daha çok yük
biner. Bunun yanında tıkalı
trafikte motor devri düşük kaldığı
için şarj dinamosu aküyü sağlıklı
bir biçimde şarj edemez.
Otomobilin motoruna ilk hareketi
veren marş motoru, soğuk kış günlerinde
daha çok elektrik akımına ihtiyaç
duyar. Öte yandan aküler soğukta
güç yitirir. Akünün içinde
bulunan asit ve su miktarı azaldıkça,
akü daha az enerji tutar. Bu durum
aküden kaynaklanan sorunların kış
aylarında daha çok yaşanmasına
yol açar.
Akü bakımı nasıl yapılmalı?
Şu anda piyasada bakımlı ve bakımsız
olmak üzere iki tip akü bulunuyor.
Bakımsız aküler ne yazık ki ömrü
boyunca ismi gibi bakım
gerektiriyor. Bakımlı versiyonları
kadar sık olmasa da bu tip akülerin
de kontrol edilmesi şart. Kontrol
edilecek tek nokta akünün voltajı.
Eğer voltaj normalin çok altındaysa
akü ömrünü tamamlamış olduğundan
değiştirilmesi gerekir. Bakımlı
akülerdeyse kullanım biraz daha
farklıdır. Günümüz
teknolojisiyle üretilen birçok aküde
bakım göstergesi bulunuyor. Bakım
göstergesi, akünün elektrolit
seviyesinin azaldığını veya şarj
makinesine bağlanması gerektiğini
gösteriyor. Özellikle yaz aylarında
sıcaklığın artması akü içindeki
elektrolitin buharlaşmasına neden
oluyor. Genelde fark edilemeyen bu
durum kış aylarında problem yaratır.
Akülerin üzerinde elektrolit
seviyelerini gösteren çizgiler
bulunur. Akünün elektrolit
seviyesi maksimum ve minimum çizgiler
arasında olmak zorundadır. Eğer
elektrolit seviyesi düşükse, saf
su konularak yükseltilmelidir. Akünün
üzerinde maksimum seviyeyi belirten
bir gösterge bulunmuyorsa, saf su
akü içindeki plakaların 1.5 cm üzerine
kadar konulmalıdır. Aküdeki
elektrolit yoğunluğu bomometre
yardımıyla ölçülür. Eğer
seviye bomometrenin üzerinde
bulunan yeşil alana kadar geliyorsa
problem yok demektir. Ama kırmızı
veya siyah alanı gösteriyorsa,
gerekli su ilavesini yapmak gerekir.
Akülere kesinlikle asit takviyesi
yapılmamalıdır. Aksi halde akünün
içindeki plakalar eriyecek ve akü
kullanılmaz hale gelecektir. Akü
ömrünün dolup dolmadığını
anlamak için voltaj ölçümü yaptırmak
gerekir. Akünün ömrünün
bitmesi, içindeki kurşun plakaların
büyük ölçüde erimesi demektir.
Eğer akünün ömrü biterse şarj
tutmaz yani elektrik depolayamaz.
Her aküde bulunan gaz çıkış boşlukları
sık sık kontrol edilerek açık
olmasına dikkat edilmelidir. Aksi
halde sıkışan gaz akünün
patlamasına neden olabilir.
Akü konusunda son dikkat edilecek
noktaysa tercih aşamasında ortaya
çıkıyor. Otomobille ilgili tüm
ürünlerde olduğu gibi akü değiştirilecekse
maliyetten kaçmadan kaliteli bir
modelle değiştirmek gerekir.
Kalite belgeli aküler, daha uzun süre
dayandıkları gibi üretim hatalarına
karşı da garanti veriyorlar. Akü
seçiminde dikkat edilmesi gereken
noktalardan biri de, üretim tarihi.
Kuru şarjlı aküler serin ve kuru
ortamlarda saklandıklarında üretim
tarihinden itibaren altı ay içinde
şarj istemeden araca takılabilirken,
üretim tarihi altı ayı geçmiş
akülerin araca bağlanmadan önce
şarj edilmesi gerekmektedir. Akü
otomobile takılırken patlama
olmaması için belirli bir sırayı
takip etmek gereklidir. Takılırken
önce artı ucu akünün pozitif
kutup başına bağlanmalı, sonra
eksi ucu bağlanmalıdır. Sökerken
de işlem tersine gerçekleştirilir.
|
|